Yapay Zeka Doğayla Buluşursa: AI Action Summit'ten Notlar

Günümüzde yapay zekâ (YZ) deyince çoğumuzun aklına robotlar, dijital asistanlar ya da algoritmalar geliyor. Ama son zamanlarda dünya çapında bir hareket başladı: Yapay zekâyı sadece insanlara değil, doğaya da fayda sağlayacak şekilde kullanmak. İşte tam da bu amaçla 2025 Nisan ayında, 58 ülkenin katılımıyla gerçekleşen AI Action Summit, hepimize şu soruyu tekrar sordurdu:

 "Bu teknolojiyi gerçekten kim için ve ne için geliştiriyoruz?"

AI Action Summit Nedir?

AI Action Summit, yani Yapay Zekâ Eylem Zirvesi, farklı ülkelerden gelen bilim insanları, teknoloji şirketleri, çevre uzmanları ve karar vericilerin bir araya geldiği küresel bir toplantı. Burada, YZ'nin geleceği sadece verimlilik ve rekabet üzerinden değil, doğa, etik ve şeffaflık çerçevesinde ele alındı.

Zirveden Öne Çıkan 3 Gerçek

1. YZ'nin çevresel etkisi büyük

Bir YZ modelini eğitmek için harcanan enerji, ortalama bir insanın yıllık karbon ayak izine eşdeğer. Hatta son IMF raporuna göre, 2025-2030 arasında sadece bu alandaki gelişmeler, 1.3 ila 1.7 gigaton karbon emisyonu yaratabilir. (Bu, İtalya'nın beş yıllık toplam salımına eşdeğer!)

2. Yeni hedef: Gezegen dostu yapay zeka

Zirvede, birçok ülke "doğa dostu YZ sistemleri" için birlikte çalışacaklarını açıkladı. Bu sistemler, daha az enerji tüketen, daha az veriyle çalışan ama etkili çözümler sunan teknolojiler olacak.

3. YZ, doğayı da koruyabilir!

İyi haber: YZ, orman yangınlarını erken tespit edebilir, biyoçeşitliliği koruyabilir, su kaynaklarını akıllıca yönetebilir. Örneğin, Filipinler’de mangrov ormanlarının korunması için geliştirilen bir YZ sistemi, yerel halkla birlikte çalışıyor ve orman tahribatını %40 azaltmış durumda.

Belki de bu zirveden çıkarılacak en güzel ders: Teknolojiyi toprakla barıştırmak mümkün olabileceği ve belkide AI Action Summit bize şunu gösterdi: Teknoloji ilerleyebilir, ama insanlık onun yönünü belirler.

AI Action Summit gerçekten doğaya bu kadar duyarlı mıydı?

Bazı bölümler evet, ama genelde niyet var, uygulama eksik. Zirve, etik, şeffaflık, insan hakları ve çevresel sürdürülebilirlik konularını öne çıkardı; ancak bu duyarlılık daha çok politik söylem düzeyinde kaldı.

Genel olarak :

Zirve sonunda yayınlanan metinde “gezegen dostu yapay zekâ”, “enerji verimliliği”, “iklim hedeflerine uyum” gibi başlıklar yer aldı. Ama bu ifadeler oldukça genel ve bağlayıcılığı yoktu. Yani ülkeler bu sözlere imza attı, ama zorunlu taahhütler altına girmedi.

Katılmayanlar Dikkat Çekti:

ABD ve Çin gibi YZ devleri bu bildiriyi imzalamadı. Bu da zirvenin etkisini azaltan büyük bir unsur. (Kaynak: Euronews Tech)

Duyarlılık mı PR mı?

Etkinliğe katılan bazı STK'lar ve akademisyenler, doğaya duyarlılık temalarının “şirketlerin ve devletlerin imaj düzeltme çabası” olabileceğini dile getirdi. Çünkü hâlâ YZ sistemlerinin eğitimi için kullanılan devasa enerji ve su miktarları şeffaf şekilde açıklanmıyor.

O zaman ne önemi vardı?

AI Action Summit, en azından şu mesajı verdi:

 “YZ sadece teknoloji değil; ahlak, doğa ve insanlıkla birlikte düşünülmeli.”

Yani zirve belki somut çözümler sunmadı ama toplumda bilinç uyandırmak, hükümetleri baskı altına almak ve etik tartışmayı başlatmak açısından değerliydi